دوره آموزشی کالیبراسیون حجم و تجهیزات حجم سنجی

کالیبراسیون حجم چیست؟

کالیبراسیون حجم فرایندی است که طی آن حجم واقعی تحویلی یا محتوایی یک ابزار اندازه گیری حجم (شیشه ای یا پیستونی) با حجم اسمی آن مقایسه میشود. هدف از این کار، تعیین خطای اندازه گیری، تخمین عدم قطعیت و اطمینان از صحت نتایج در آزمایشگاههای شیمیایی، دارویی، غذایی، محیط زیست و صنعتی است.

این دوره به گونه ای طراحی شده که شرکت کنندگان بتوانند مطابق با استانداردهای بین المللی، به ویژه ISO/IEC 17025، ISO 8655 و ISO 4787، انواع تجهیزات حجم سنجی را کالیبره کرده و نتایج را بهصورت حرفهای مستند سازی کنند.

چرا کالیبراسیون حجم اهمیت دارد؟

حجم یکی از پرکاربرد ترین کمیتها در آزمایشگاه است. خطا در اندازه گیری حجم، مستقیماً بر غلظت محلولها، نتایج آنالیز، دقت روشهای آزمون و در نهایت قابلیت اعتماد به نتایج اثر میگذارد. در آزمایشگاههای دارای گواهی ISO/IEC 17025، کالیبراسیون تجهیزات حجم سنجی یک الزام صریح است.

برخی پیامدهای حجم نادرست:

• خطا در نتایج آزمایشهای کمی
• رد شدن نتایج در ممیزی های صلاحیت
• هزینه های دوبارهکاری و مصرف مواد
• ریسک انطباق با الزامات قانونی و قراردادی

تجهیزات تحت پوشش دوره

در این دوره، روش کالیبراسیون برای گروههای زیر آموزش داده میشود:

• ۱. شیشیه آلات حجمی (Laboratory Glassware)
  • بالن حجمی
  • پیپت شیشه ای (تک نشان و مدرج)
  • بورت شیشه ای
  • استوانه مدرج
• ۲. وسایل حجمی پیستونی (Piston-Operated Volumetric Apparatus)
  • میکروپیپت (سمپلر)
  • پیپت پیستونی چندکاناله
  • بورت پیستونی (دیجیتال)
  • دیسپنسر

روش کالیبراسیون به زبان ساده (روش وزنی)

در روش وزنی، ابتدا ظرف توزین تمیز و خشک روی ترازوی کالیبره قرار میگیرد. سپس حجم مشخصی از آب مقطر (مطابق ISO 3696) با استفاده از ابزار موردنظر برداشته و در ظرف توزین ریخته میشود. جرم آب با ترازو اندازهگیری شده و با استفاده از چگالی آب در دمای اندازهگیری، حجم واقعی محاسبه میشود.

عدم قطعیت اندازهگیری در کالیبراسیون حجم

دم قطعیت یکی از مهمترین خروجیهای کالیبراسیون است. بدون بیان عدم قطعیت، نتیجه کالیبراسیون کامل نیست. در این دوره، شما یاد میگیرید که چگونه منابع خطا را شناسایی کرده و عدم قطعیت ترکیبی را محاسبه کنید. منابع اصلی عدم قطعیت هم ذکر و بررسی خواهد شد.:

دوره آموزش کالیبراسیون حجم برای چه کسانی مناسب است؟

• کارشناسان آزمایشگاههای شیمیایی، میکروبیولوژی، دارویی و غذایی
• مدیران کیفیت و مسئولان فنی آزمایشگاه
• کارشناسان کالیبراسیون و مترولوژی
• ممیزان داخلی سیستمهای مدیریت کیفیت
• افرادی که قصد راه اندازی آزمایشگاه کالیبراسیون حجم دارند